( وَ کانَ عَلَيْهِ السَّلامُ يَقُولُ إِذا لَقِىَ الْعَدُوَّ مُحارِباً ): اللَّهُمَّ إِلَيْکَ ‏أَفْضَتِ‏ الْقُلُوبُ، وَ مُدَّتِ الْأَعْناقُ، وَ شَخَصَتِ الْأَبْصارُ، وَ نُقِلَتِ الْأَقْدامُ، وَ ‏أُنْضِيَتِ‏ الْأَبْدانُ. اللَّهُمَّ قَدْ ‏صَرَّحَ‏ ‏‏مَکْنُونُ‏‏ ‏الشَّنَانِ‏، وَ ‏جاشَتْ‏ ‏مَراجِلُ‏ ‏الْأَضْغانِ‏. اللَّهُمَّ إِنَّا نَشْکُو إِلَيْکَ غَيْبَةَ نَبِيِّنا، وَ کَثْرَةَ عَدُوِّنا، وَ تَشَتُّتَ أَهْوائِنا ‏رَبَّنَا ‏افْتَحْ‏ ‏بَيْنَنا ‏وَ ‏بَيْنَ‏ ‏قَوْمِنا ‏بِالْحَقّ‏ ‏وَ ‏أَنْتَ‏ ‏خَيْرُ ‏الْفاتِحِينَ‏.

ترجمه نهج البلاغه-مترجم: محمد دشتي

راز و نياز با خدا

نيايش در جنگ

خدايا! قلبها به سوى تو روانه‏شده، و گردنها به درگاه تو کشيده، و ديده‏ها به آستان تو دوخته، و گامها در راه تو نهاده، و بدن‏ها در خدمت تو لاغرشده است، خدايا دشمنى‏هاى پنهان آشکار، و ديگهاى کينه در جوش است، خدايا به تو شکايت مى‏کنيم از اينکه پيامبر (ص) در ميان ما نيست، و دشمنان ما فراوان، و خواسته‏هاى ما پراکنده است. (پروردگارا! بين ما و دشمنانمان به حق داورى فرما که تو از بهترين داورانى)

شرح نهج البلاغه-شرح: کمال الدين ميثم بن علي ميثم بحراني

راز و نياز با خدا

هر وقت در جنگ با دشمن روبرو مى‏شد مى‏گفت:

افضت القلوب: دلها از همه چيز برکنده و به سوى او خارج شد و سر خالص و نابش در ارتباط با اوست.

شخوص البصر: به چيزى چشم دوختن بدون پلک زدن

انضاء الابدان: لاغرى بدنها

صرح: آشکار شد، فعل لازم است.

شنئان: دشمنى و کينه‏توزى

مکتومه: پوشيده شده

مراجل: ديگها

جيشها: جوشش ديگها

ضغن: کينه

وافتح: حکم کن

فاتح: حکم‏کننده

(بارپروردگارا دلها به سوى تو گشوده شده، و گردنها کشيده شده و چشمها باز مانده و پاها به راه افتاده و بدنها نزار شده است، خدايا دشمنى پنهان  آشکار شد و ديگ کينه‏ها به جوش آمد. بار الها نبودن پيامبرمان و بسيارى دشمنانمان و پراکندگى هواها و انديشه‏هايمان را به تو شکايت مى‏کنيم (پروردگارا بين ما و دشمنانمان به حق حکم کن، که تو بهترين حکم‏کنندگانى).) روايت شده است که هرگاه جنگ شدت مى‏يافت و سوار مرکب مى‏شد، نام خدا را بر زبان مى‏آورد و سپس مى‏فرمود: حمد خدا را بر نعمتها و فضايل همگانيش، پاک و منزه است آن که اين مرکب را در اختيار ما گذاشت در حالى که ما توانش را نداشتيم و ما به سوى پروردگارمان مى‏رويم، بعد رو به طرف قبله مى‏کرد و دستهايش را بلند مى‏ک

رد و مى‏گفت: بارالها گامها را به سوى تو برداشتيم... تا آخرين کلمه: خير الفاتحين، و بعد به يارانش مى‏فرمود با برکت خدا راه بيفتيد و سپس مى‏گفت: الله اکبر الله اکبر لا اله الا الله و الله اکبر، يا الله يا احد يا صمد، يا رب محمد، بسم الله الرحمن الرحيم و لا حول و لا قوه الا بالله العلى العظيم، اياک نعبد و اياک نستعين، اللهم کف عنا ايدى الظالمين و اين بود شعار حضرت در جنگ صفين. معمولا نظر امام (ع) بر اين بوده است که جهاد را به عنوان عبادتى خالص براى خدا انجام دهد، و چون کمال عبادت و رمز سودمنديش آن است که همراه با ياد خدا و توجه باطن به سوى او باشد، به اين دليل، چنان که در اين سخن و مواردى شبيه آن موجود است، روش حضرت در هنگام جهاد تضرع و زارى و توجه به حق‏تعالى بود، تا هم عبادتش را از روى خلوص و مطلوب انجام دهد و هم طلب پيروزى و نصرت براى غلبه بر دشمن، از خداوند کرده باشد، پس با تعبير باز شدن دلها به سوى حق‏تعالى اشاره به کمال اخلاص براى خدا در حال جهاد کرده، و با کشيده شدن گردنها و خيره شدن چشمها به  جانب ذات اقدس او لازمه‏ى اخلاص را که چنين وضع و هيات مخصوصى براى انسان حاصل مى‏شود، اراده فرموده، و با جابجا شدن

گامها و لاغرى جسدها اشاره به اين مطلب کرده است که سفر جهاد و رنجهاى فراوانش تنها براى خدا و وصول به قرب و رضايت او انجام يافته است، و ما عبارت: اللهم قد صرح...، اشاره کرده به اين که علت جنگ آنان با وى اظهار دشمنى و عداوتهايى است که از زمان حيات پيامبر اکرم در سينه‏هاى آنها بوده، و شعله‏ور شدن آتش کينه‏هايى که از گذشته در جنگهاى بدر و احد، و مکانهاى ديگر در دلهايشان مانده، که تا کنون فرصت و جرات اظهار و به کار بردن آنها را نداشته‏اند. بنابراين کلمه‏ى ديگها استعاره از قلبهاست به اين اعتبار که به سبب کينه و عداوتشان خون در دلهايشان در جوشش و غليان است مثل جوشش آب در ميان ديگها، و فعل جوشش به عنوان ترشيح ذکر شده است و چون در واقع غايب بودن رسول خدا، و فقدان آن حضرت، سبب آشکار شدن عداوت و ظاهر شدن کينه‏ها و افزايش يافتن دشمنان و اختلاف و تشتت افکار شده بود، ناچار امام (ع) از پيدا شدن اين امور و شرور به خدا شکايت کرده و سپس با اقتباس از قرآن مجيد، از درگاه حق‏تعالى مى‏خواهد که ميان او و ميان آنها حکم فرمايد، زيرا لازمه‏ى حکم کردن خداوند پيروزى حضرت و نصرت بر آنان مى‏باشد، به دليل اين که او در جهاد و قتال با دشمنان

برحق است. توفيق از خداست

                                      منبع : نهج البلاغه 

بسم الله()